“Ik was wel een beetje teleurgesteld.”

“Ik voelde me soms echt alleen.”

“Alsof ik er niet echt bij hoorde.”

Ze zei het met een snik in haar stem en tranen in haar ogen.

Niet bepaald de verhalen die je hoopt te horen wanneer je je 10-jarige dochter ophaalt van kamp. Als ouder hoor je natuurlijk liever enthousiaste verhalen over nieuwe vriendinnen, leuke activiteiten en veel te weinig slaap.

Gelukkig vond ze het kamp niet alleen maar vervelend. Er waren ook leuke momenten geweest. Maar toch bleef haar verdrietige verhaal nog even bij me hangen.

En eerlijk? Het deed ook iets met mij.

Had ik vooraf moeten aangeven dat ze voor het eerst meeging?

Had ik moeten regelen dat ze bij haar vriendinnetje in de groep kwam?

Had ik haar beter moeten voorbereiden?

Ik had het bewust niet gedaan. Omdat ik dacht: ze redt zich wel. En als het lastig wordt, leert ze daar misschien juist iets van.

Maar op zo'n moment ga je als ouder toch twijfelen.

De natuurlijke neiging om te beschermen

Als ouder willen we niets liever dan dat onze kinderen gelukkig zijn.

We willen ze beschermen tegen pijn, verdriet, afwijzing en teleurstellingen.

Wanneer je kind verdrietig thuiskomt van een feestje, wordt buitengesloten op het schoolplein of een onvoldoende haalt waar hard voor gewerkt is, voel je dat vaak zelf ook.

Het liefst maken we het direct weer goed.

• We lossen het op.
• We troosten.
• We regelen.
• We beschermen.

Dat is een heel natuurlijke reflex. Toch zit daar ook een valkuil.

Want als we kinderen voortdurend beschermen tegen ongemak, krijgen ze weinig kans om te ontdekken dat ze moeilijke situaties eigenlijk best aankunnen.

Zelfvertrouwen ontstaat niet door succes

Veel ouders denken bij zelfvertrouwen aan succeservaringen. En natuurlijk zijn die belangrijk. Maar zelfvertrouwen ontstaat niet alleen doordat dingen goed gaan.

Sterker nog: vaak ontstaat écht zelfvertrouwen juist doordat kinderen ontdekken dat ze ook moeilijke situaties aankunnen.

Zelfvertrouwen groeit wanneer een kind leert:

"Ik kan verdriet verdragen."

"Ik kan een teleurstelling overleven."

"Ik kan fouten maken."

"Ik kan opnieuw beginnen."

Dat zijn misschien wel de belangrijkste lessen die een kind kan leren.

Teleurstellingen zijn oefenmomenten

• Een kind dat niet wordt uitgenodigd voor een feestje.
• Een verloren wedstrijd.
• Een onvoldoende.
• Ruzie met een vriend.
• Niet gekozen worden voor het team.

Voor ons lijken het soms kleine gebeurtenissen. Voor kinderen kunnen ze enorm voelen. En dat mogen ze ook. Het doel is niet dat kinderen zich daar snel overheen zetten. Het doel is dat ze leren dat die gevoelens erbij horen én weer voorbijgaan. Iedere teleurstelling is eigenlijk een oefenmoment.

Een kans om te ervaren:

"Dit voelt vervelend."

"Ik vind dit moeilijk."

"Maar ik kan ermee omgaan."

Net zoals spieren sterker worden door training, groeit veerkracht door ervaringen op te doen.

Niet doordat alles lukt.

Maar doordat je leert omgaan met de momenten waarop het níet lukt.

Het moeilijke deel voor ouders

Het lastige is dat dit vaak meer van ons vraagt dan van onze kinderen. Want als je kind verdrietig is, raakt dat vaak ook iets in jezelf.

Misschien herken je de situatie uit je eigen jeugd.

Misschien voel je je schuldig.

Misschien wil je voorkomen dat je kind dezelfde pijn ervaart als jij vroeger.

Of misschien vind je verdriet, boosheid of teleurstelling simpelweg moeilijk om te zien.

Daarom is het soms helpend om jezelf af te vragen:

• Welke emoties van mijn kind vind ik eigenlijk lastig?
• Wat gebeurt er met mij wanneer mijn kind verdrietig of teleurgesteld is?

Want vaak bepaalt dat hoe snel we geneigd zijn om een probleem op te lossen.

Ondersteunen zonder over te nemen

Kinderen hebben ons nodig. Maar niet altijd om het probleem op te lossen. Vaak hebben ze ons vooral nodig om naast hen te staan. Om te laten merken:

"Ik zie dat dit moeilijk voor je is."

"Ik begrijp dat je verdrietig bent."

"Je hoeft dit gevoel niet weg te stoppen."

Een ondersteunende boodschap kan dan heel krachtig zijn.

Bijvoorbeeld:

"Ik zie dat dit spannend voor je is. En ik weet ook dat jij hiermee om kunt gaan."

Of:

"Ik snap dat je teleurgesteld bent. Dat mag. En ik vertrouw erop dat je hier doorheen komt."

En daarna...

• Stil zijn.
• Luisteren.
• Ruimte geven.

Dat is vaak moeilijker dan meteen een oplossing aandragen.

Want juist dan groeit zelfvertrouwen

Wanneer kinderen ervaren dat ze moeilijke situaties zelf kunnen doorstaan, groeit hun vertrouwen.

Niet omdat het fijn voelt.

Niet omdat het makkelijk is.

Maar omdat ze ontdekken:

"Ik kan dit."

En dat besef nemen ze mee naar de volgende uitdaging.

En de volgende.

En de volgende.

Tot slot

De meeste ouders willen hun kind beschermen tegen verdriet.

Dat willen wij ook.

Maar soms is beschermen niet hetzelfde als voorkomen. Soms betekent beschermen juist dat je dichtbij blijft terwijl je kind iets moeilijks ervaart. Dat je vertrouwen uitstraalt. Dat je laat merken:

"Ik ben er voor je."

En tegelijkertijd:

"Ik geloof dat jij dit aankunt."

Want uiteindelijk is dat misschien wel één van de mooiste cadeaus die we onze kinderen kunnen geven.

Samen praten over lastige situaties

Soms hebben kinderen wat hulp nodig om woorden te geven aan teleurstellingen, ruzies, buitensluiten of andere lastige sociale situaties. Daarom ontwikkelden wij de vraagkaartjes Samen Sterk: 80 kaartjes die helpen om op een speelse manier te praten over emoties, vriendschap, grenzen en veerkracht.

Benieuwd naar de vraagkaartjes? Bekijk de set hier(direct te downloaden!): - Set samen sterk